U delu grada koji odiše duhom stare čaršije – na Paliluli, Nišlije zaista imaju pravi “istorijski arhiv” na površini od preko 17 hektara – Staro groblje.

Najstariji je grob Voina – iz 1819. godine. I nalazi se u zapadnom delu, koji je takođe najstariji. Ne zna se tačno koliko je staro, ali se zna da se na njemu sahranjivalo još u 18. veku. Za vreme turske vlasti Staro groblje je pripadalo srpskom delu naselja i izvan je turskog užeg i šireg bedema.

Novinari: Sonja Urošević, Jovana Đorđević
Kamera, montaža: Sonja Urošević
Muzika: The 129rs – Secret Second Earth

Staro Groblje ima više od 3.000 nadgrobnih spomenika, od kojih oko 200 ima istorijsku ili kulturnu vrednost.

Mnoge Nišlije, ovde sahranjene, ostavile su gradu porodična nasledstva. Na njemu se nalaze grobovi značajnih ličnosti iz istorije grada, ali i cele zemlje. Tu je, recimo, sahranjena Ljubica Luković – predsednica Kola srpskih sestara od 1903. do 1915. godine. Ovde se nalaze i grobovi Učitelj Tase, Koleta Rašića, Stanka Vlasotinčanina, Milovana Nedića i drugih.

Čitav kompleks Starog groblja stavljen je pod zaštitu države 1987. godine.

Sahranjivanje na Starom groblju obustavljeno je 1971. godine.

Osam prvobitno zaštićenih grobova

Odlukom Skupštine Opštine Niš 1983. godine pod zaštitu je stavljeno 8 grobova. Među njima su grobovi Učitelj Tase – poznatog niškog učitelja i borca; Koleta Rašića – ratnika protiv Turaka i organizatora buna; Stanka Vlasotinčanina – trgovca i vođe Niške bune 1841. godine; Todora P. Stankovića – organizatora ustanka u Nišu i na jugu Srbije protiv Turaka; Serdara Jola Piletića – crnogorskog junaka, vojskovođe i državnika 19. veka; Milovana Nedića – pukovnika, komandanta Moravske divizije od 1912. godine; Pavla Stojkovića – vođe i organizatora radničkog pokreta u Srbiji pre Prvog svetskog rata; Proke Jovkića – Nestora Žučnog, radničkog pesnika.

Izvori: Kulturno-istorijsko nasleđe i turistički potencijali GO Palilula, 2017; Niški Vesnik, mart 2009, Zavod za zaštitu spomenika Niša.

Staro groblje

Foto – Sonja Urošević

 

*Ovaj prilog realizovan je u okviru projekta “Spomenici na Starom niškom groblju”, koji je podržala GO Palilula.